Dr Bigloo


 چربی ها
این مواد پر كالری ترین دسته مواد غذایی هستند . از سوختن هر 1 گرم از این مواد در بدن حدود 9 كیلو كالری انرژی آزاد میشود . چربیها درساختار سلولهای بدن نقش مهمی دارند از جمله در ساختن دیواره سلولها به خصوص سلولهای مغزی نقش دارند .
از طرف دیگر چربیها تنها مواد غذایی هستند كه در بدن بطور طولانی مدت و به مقدار زیاد میتوانند ذخیره شوند. یعنی در گرسنگی های طولانی مدت و در روزه داری بدن كمبود مواد غذایی خود را از ذخیره چربیها تامین میكند زیرا قند فقط به مقدار كمی به صورت تركیبی به نام گلیكوژن عمدتا در كبد (حدود 75 گرم ) و مقداری هم در عضلات (300 – 200 گرم ) میتواند ذخیره شود كه گلیكوژن كبد در مواقع نیاز به سرعت سوخته و تمام میشود (در حد 30-60 دقیقه ) و گلیكوژن عضلات هم به طور كامل قابل استفاده نمیباشد مگر در شرایط خاص . لذا تنها منبع انرژی قابل ذخیره وقابل استفاده در گرسنگی های طولانی مدت چربی ذخیره شده در بافت ها میباشد .
ولی همانگونه كه قبلا ذكر شداگر چربی ذخیره در بافت ها از مقدار معینی بیشتر شود باعث اضافه وزن و چاقی میشود كه مشكلات فراوانی به همراه دارد .


اعمال چربی ها :
1) تنظیم دمای بدن
2) ذخیره انرژی بدن
3) دخالت در جذب برخی مواد ( از جمله ویتامین ها )
4) دخالت در تولید برخی هورمونها
5) بستر نرم و بالشتك مانند برای اندام های داخلی
6) در ساختمان غشای سلولی نقش داردبخصوص بافت مغزی
7) در سیستم ایمنی بدن نقش دارند

در یك رژیم غذایی مناسب روزانه 30% انرژی مورد نیاز بدن بایستی از چربی ها تامین شود ولی نكته مهم در مورد چربیها این است كه چربی ها نیز انواع مضر و مفید دارند .
مواد سازنده چربی ها اسید های چرب هستند .اسید های چرب نیز به دو نوع ضروری و غیر ضروری تقسیم می شوند :

 اسید های چرب غیر ضروری در بدن تولید میشوند ولی بدن قادر به تولید اسیدهای چرب ضروری نیست و بایستی توسط غذاها به بدن برسند ( مثل امگا 3 و امگا 6 ) .اسیدهای چرب با هم تركیب شده و چربیها را میسازند . ساختمان اصلی چربیها از كربن و هیدروژن می باشد . همانطور كه میدانید كربن عنصری 4 ظرفیتی و هیدروژن عنصری 1 ظرفیتی است . اگر تمام ظرفیتهای كربن با هیدروژن پر شده باشد چربی ایجاد شده چربی اشباع شده نامیده میشود که همان چربی جامد می باشد .


چربی های اشباع شده :
چربی اشباع شده یا جامد بدترین نوع چربی میباشد زیرا باعث بالا رفتن كلسترول خون شده و ایجاد گرفتگی عروق ومشكلات قلبی فراوان میكند .از طرفی مصرف چربیهای اشباع شده باعث سنگینی ، رخوت و سستی در بدن میشوند . در یك رژیم غذایی مناسب حد اكثر 10% انرژی مورد نیاز روزانه می تواند از چربیهای اشباع شده تشكیل شده باشد (سهم چربیها كلا 30% بود ) 

مواد غذایی حاوی چربی های اشباع شده عبارتند از :

روغن های جامد چربی موجود در سس ها
چربی موجود در گوشت قرمز چربی موجود در شیرینی جات
چربی موجود در لبنیات چربی موجود درشكلات
كره و خامه چربی موجود در چیپس و پفك
غذا های سرخ شده در روغن چربی موجود در سوسیس و كالباس


چربی های اشباع نشده :
حال اگر فقط دو تا از اتم های كربن موجود در ملكول روغن هر كدام یك هیدروژن از دست بدهند و بینشان یك پیوند دوگانه ایجاد شود چربی اشباع نشده تك پیوندی حاصل میشود و اگردر ملكول چربی بیش از دو اتم كربن هیدروژن هایشان را از دست بدهند و بینشان پیوند دوگانه ایجاد شود چربی ایجاد شده چربی اشباع نشده چند پیوندی خواهد بود .
چربی های اشباع نشده در واقع چربی های خوب یا كم ضرر هستندكه بایستی 20-30 % كالری مورد نیاز شبانه روزی ما را تشكیل دهند . مواد غذایی حاوی روغن های اشباع نشده عبارتند از :
روغن زیتون - روغن آفتاب گردان - روغن كانولا - روغن هسته انگور - روغن ماهی - مغز گردو - روغن كنجد و ........
چربی های اشباع نشده چربی های مفید میباشند . این چربی ها در عروق رسوب نمیكنند و در فعالیت های مغزی نقش مهمی دارند . در واقع هدف از بحث چربی ها معرفی این گروه از چربی ها است كه مصرف آنها بایستی در رژیم روزانه ما به صورت فرهنگ در ایند . چربی ها یا روغن های اشباع نشده به صورت مایع می باشند و در واقع چون این روغن ها در برابر نور و حرارت آسیب پذیرند در صنعت این روغنها را هیدروژنه كرده یعنی پیوند های دوگانه آنها را شكسته و ظرفیت خالی را با هیدروژن پر میكنند به این ترتیب روغن اشباع شده جامد حاصل میشود كه ماندگاری بیشتری دارد ولی ضرر های جبران ناپذیری بر بدن وارد میكنند .


برای آشنایی با این مواد چند نمونه از چربی های شباع نشده و خواص آنها را برایتان ذكر می كنیم :


امگا 3 :
یكی از اسید های چرب ضروری خیلی مفید اسید چرب امگا 3 میباشد كه نقش بسیار مهمی در سیستم ایمنی بدن و فعالیت سلولهای مغزی دارد . این ماده اثر مثبت و مفیدی بر روی قلب دارد و از لخته شدن خون جلو گیری می كند .
طی تحقیقاتی در آمریكا مشخص شد دانش آموزانی كه طی یك دوره مشخص دوز مشخصی از امگا 3 را مصرف كرده بودند در امتحاناتی كه به صورت تستی بر گزار می شد سرعت بیشتری در پاسخگویی به سوالات تستی نسبت به دانش آموزانی كه امگا 3 مصرف نكرده بودند داشتند.
امگا 3 به مقدار زیاد در گوشت ماهی و آبزیان یافت میشود . این ماده همینطور در روغن بادام ، روغن هسته انگور ، روغن زیتون ، روغن كانولا ، كنجد ، آجیل ها ، سویا و جوانه گندم موجود می باشد .


DMAE :
ماده مفید دیگری كه در گوشت ماهی و آبزیان یافت میشود ماده ای است به نام DMAE كه یك آنتی اكسیدان قوی است و از سلولها در برابر عوامل سرطانزا جلوگیری میكند ، نقش مهمی در تقویت حافظه دارد همچنین از زوال و پیری مغز جلوگیری می كند .
قبلا توضیح داده شد كه چربی موجود در ماهی نیز از نوع اشباع نشده و مفید است . همچنین در بحث پروتئین ها خواهید دید كه پروتئین ماهی نیز از بهترین انواع پروتئین میباشد . دلایل ذكر شده در بالا و خواص دیگر این ماده غذایی مفید باعث شده كه مصرف ماهی و آبزیان را حد اقل دو نوبت در هفته به شما توصیه كنیم .


پروستا گلندین ها :
پروستاگلندین مواد مهمی هستند در بدن ما که این مواد از اسید های چرب غیر اشباع ساخته می شوند . پروستاگلندین ها اعمال بسیار مهمی در بدن انسان انجام می دهند که عبارتند از :
در تنظیم ارتباطات عصبی موثر است
در كنترل واكنش های التهابی نقش دارند
در كنترل فشار خون نقش دارند
در پروسه انعقاد خون نقش دارند
با بیان موارد ذكر شده اهمیت چربی های اشباع نشده برای شما مشخص شد . حال با علم به این مطالب سعی كنید چربی های اشباع نشده را در غذا های روزانه خود جایكزین چربی های اشباع شده كنید .